Dysleksja, dysortografia, dysgrafia

Pełna nazwa dysleksji brzmi dysleksja rozwojowa. Jej przejawem są głównie trudności w uczeniu się i dysleksja zaliczana jest właśnie do grupy specyficznych trudności w uczeniu się. Rodzice często stają przed problemem – czy moje dziecko ma słabe osiągnięcia w szkole, bo jest po prostu przeciętnym uczniem, a może zacząć je diagnozować w kierunku dysleksji?

 

Uczniowie z dysleksją rozwojową napotykają na różnorodne trudności w nauce szkolnej. Z uwagi na to, że etiologia dysleksji nie jest jednorodna, to także problemy szkole z nią związane mają charakter dość złożony. Najczęściej za główną przyczynę dysleksji uważa się zaburzenia funkcji percepcyjno-motorycznych w zakresie analizatora słuchowego, wzrokowego, kinestetyczno-ruchowego, lateralizacji i orientacji przestrzennej.

Najczęściej zaburzenia u dyslektyków współwystępują ze sobą w zakresie funkcji słuchowych, wzrokowych oraz sprawności motorycznej. Uczeń, u którego występuje zaburzenie wielu funkcji percepcyjno-motorycznych o dużej głębokości, napotyka na szczególnie duże trudności w nauce szkolnej. Dyslektycy mają także problemy z pisaniem: pismo ich bywa mało czytelne (dysgrafia) i zawiera wiele błędów, w tym ortograficznych i interpunkcyjnych (dysortografia) pomimo znajomości zasad ortografii i pracy nad tym problemem. U dyslektyka do najczęstszych błędów zaliczyć należy:

- błędy specyficzne dla zaburzeń funkcji wzrokowych (percepcji i pamięci wzrokowej): mylenie liter o podobnym kształcie a-o, l-t-l, n-r, m-n, u-w, e-ę, a-ą, - mylne odtwarzanie położenia liter b-p, b-d, d-g, p-g, m-w, n-u, pomijanie drobnych elementów graficznych liter, na przykład znaków diakrytycznych, błędy typowo ortograficzne ó-u, ż-rz, h-ch, różnicowanie liter wielkich i małych, mylenie liter rzadziej używanych H-f-F, Ł-F itp.

- błędy specyficzne dla zaburzeń funkcji słuchowo-językowych: opuszczanie liter, końcówek lub cząstek wyrazów, dodawanie liter, podwajanie liter, przestawianie kolejności liter, łączenie i rozdzielanie wyrazów, błędy w pisowni łącznej i rozdzielnej, mylenie spółgłosek w szeregach dźwięczne-bezdźwięczne: b-p, d-t, w-f, g-k, dz-c, sz-s (nie dotyczy to pisma fonetycznego), mylenie samogłosek i-y, zniekształcanie pisowni całego wyrazu (wyrazy bezsensowne), mylenie wyrazów podobnie brzmiących, błędy w zmiękczeniach, trudności z różnicowaniem i-j, trudności z różnicowaniem samogłosek nosowych i cząstek -om, -on, -em, -en.

Podsumowując, u takiego ucznia w pisaniu widać słaby poziom pracy pisemnej w porównaniu z odpowiedziami ustnymi, niski poziom graficzny i estetyczny prac pisemnych; niewłaściwe stosowanie małych i dużych liter; trudności w różnicowaniu wyrazów podobnie brzmiących; dodawanie, pomijanie, przestawianie liter, sylab, lub całych wyrazów; nieprawidłowe rozmieszczenie pracy pisemnej w przestrzeni; tracenie wątku podczas zapisywania opowiadania; brak, lub niewłaściwe używanie interpunkcji; błędy typowo ortograficzne; pomijanie drobnych elementów graficznych, w tym ogonków przy ą lub ę; pomyłki w zadaniach arytmetycznych; trudności w tworzeniu wykresów; zamiana kierunków w rysunkach geometrycznych; zakłócenia stosunków przestrzennych i proporcji elementów.

Jednak największym problemem dyslektyka są problemy z czytaniem. Dyslektycy najczęściej czytają wolno i co charakterystyczne nie znoszą tego robić. Dlatego bardzo ważne jest nauczenie ich jak maja sobie radzić ze swoim problemem. Bardzo dobre rezultaty przynosi nauczenie dyslektyka nauki z wykorzystaniem sporządzania map myśli.

Jakie ułatwienia na egzaminie ósmoklasisty przewidziane są dla ucznia z dysleksją?

Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, w tym: dysleksją, dysgrafią, dysortografią, dyskalkulią (na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej) mogą skorzystać z dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu, które w przypadku tych uczniów polega między innymi na:

- zaznaczaniu odpowiedzi do zadań zamkniętych w zeszycie zadań egzaminacyjnych, bez przenoszenia ich na kartę odpowiedzi,

- przedłużeniu czasu przeprowadzania egzaminu,

- zapisywaniu odpowiedzi do zadań na komputerze (możliwe tylko wtedy, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie pracy egzaminacyjnej),

- korzystaniu z pomocy nauczyciela wspomagającego, który zapisuje odpowiedzi zdającego do zadań otwartych (możliwe tylko wtedy, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie pracy egzaminacyjnej i gdy uczeń w toku edukacji został wdrożony do takiej współpracy z nauczycielem),

- pomocy nauczyciela (członka zespołu nadzorującego), który przed przystąpieniem ucznia do pracy, odczytuje jeden raz głośno, po kolei wszystkie teksty liczące po 250 słów lub więcej, stanowiące podstawę zadań części humanistycznej egzaminu gimnazjalnego (możliwe tylko wtedy, gdy głęboka dysleksja znacznie utrudnia samodzielne czytanie i zrozumienie dłuższego tekstu lub wtedy, kiedy poważne trudności w samodzielnym czytaniu i rozumieniu dłuższego tekstu zostały wskazane w opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej),

- zastosowaniu szczegółowych zasad oceniania rozwiązań zadań otwartych z języka polskiego, języków obcych nowożytnych oraz matematyki, uwzględniających specyficzne trudności w uczeniu się.

 

Szczegółowe informacje dotyczące sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminów zewnętrznych w danym roku szkolnym zawiera wydawany przez dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej komunikat (na podstawie art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty).

Natomiast art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty brzmi:

 

Art.  9a.  [Centralna Komisja Egzaminacyjna]

2. Do zadań Centralnej Komisji Egzaminacyjnej należy w szczególności:

10)ogłaszanie każdego roku w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej:

a)komunikatów w sprawie:

–szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie oraz egzaminów eksternistycznych, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 3, do potrzeb osób, o których mowa w art. 44zzr, art. 44zzzf i art. 44zzzh,

 

 

 

Dysleksja w ustawie jest sklasyfikowana w 44zzr jako specyficzne trudności w uczeniu się:

Art.  44zzr.  [Szczególne warunki i formy zdawania egzaminów]

pkt 5. Uczeń, słuchacz albo absolwent posiadający opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się, wydaną zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 44zb, może przystąpić do egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych wynikających z rodzaju tych trudności, na podstawie tej opinii.

Poniżej zamieszczamy treść komunikatu Centralna Komisja Egzaminacyjnej - tak by łatwiej było Państwu zorientować się jak dostosowany może być egzamin dziecka z dysleksją  

Nasza Poradnia psychologiczno - pedagogiczna, pracę z uczniem z podejrzeniem dysleksji zaczyna od pogłębionej diagnozy.  Jeżeli z diagnozy wynika że uczeń ma dysleksje wystawiamy opnie o dysleksji.  Poza tym mamy opracowany własny program efektywnej nauki, który z powodzeniem pomaga uczniom z dysleksją w codziennej nauce.  

Treść Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z 1 września 2017 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego ( w poprzednim roku nie było jeszcze egzaminu ósmoklasisty) w roku szkolnym 2017/2018 (rozdział z tabeli dotyczący dysleksji) 

Rozdział X. Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, w tym: dysleksją, dysgrafią, dysortografią, dyskalkulią (na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej)

Rodzaj dostosowania:

1. Zaznaczanie odpowiedzi do zadań zamkniętych w zeszycie zadań egzaminacyjnych, bez przenoszenia ich na kartę odpowiedzi. 2. Przedłużenie czasu, o którym mowa w pkt 17. Komunikatu.

3. Zapisywanie odpowiedzi do zadań na komputerze (możliwe tylko wtedy, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie pracy egzaminacyjnej).

4. Korzystanie z pomocy nauczyciela wspomagającego, który zapisuje odpowiedzi zdającego do zadań otwartych (możliwe tylko wtedy, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie pracy egzaminacyjnej i gdy uczeń (słuchacz) w toku edukacji został wdrożony do takiej współpracy z nauczycielem). Arkusz dla nauczyciela wspomagającego musi być zamówiony w porozumieniu z dyrektorem właściwej komisji egzaminacyjnej do 30 listopada 2017 r. W przypadku części trzeciej egzaminu gimnazjalnego przyznanie tego dostosowania oznacza automatyczne przyznanie płyty CD z dostosowanym nagraniem (wydłużone przerwy na zapoznanie się z zadaniami sprawdzającymi rozumienie ze słuchu i ich wykonanie). Korzystanie z płyty z dostosowanym nagraniem wymaga przyznania dostosowania określonego w pkt X.2. w maksymalnym wymiarze, tj. przedłużenia czasu przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego o – odpowiednio – 20 minut (poziom podstawowy) i 30 minut (poziom rozszerzony).

5. Pomoc nauczyciela (członka zespołu nadzorującego), który przed przystąpieniem ucznia do pracy, odczytuje jeden raz głośno, po kolei wszystkie teksty liczące po 250 słów lub więcej, stanowiące podstawę zadań części humanistycznej egzaminu gimnazjalnego (możliwe tylko wtedy, gdy głęboka dysleksja znacznie utrudnia samodzielne czytanie i zrozumienie dłuższego tekstu lub wtedy, kiedy poważne trudności w samodzielnym czytaniu i rozumieniu dłuższego tekstu zostały wskazane w opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej).

6. Zastosowanie szczegółowych zasad oceniania rozwiązań zadań otwartych z języka polskiego, języków obcych nowożytnych oraz matematyki, uwzględniających specyficzne trudności w uczeniu się.

Widać więc wyraźnie, że opinia o dysleksji wydana przez właściwą poradnie jest przez ustawodawce umocowana prawnie i skutkuje pomocą na egzaminie. Pomoc ta jest jednak ściśle określona i dotyczy ona przede wszystkim kwestii zrozumienia poleceń oraz wydłużenia czasu pracy własnej. Nie ma mowy więc o pomocy w kwestii merytorycznej. Dysleksja natomiast  uniemożliwia samodzielne zdobywanie wiedzy przez ucznia i dlatego niezależnie od opinii należy pomóc dziecku w radzeniu sobie z dysleksją w codziennej nauce. Nasza poradnia specjalizuje się w metodach efektywnej nauki i metody te sprawdzają się także u uczniów z dysleksją. 

Kiedy można uzyskać opinie o dysleksji? 

 

Wskazuje na to 

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ  z dnia 3 sierpnia 2017 r.

w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych

gdzie w paragrafie §  3. 

1. Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się może być wydana uczniowi nie wcześniej niż po ukończeniu klasy III szkoły podstawowej i nie później niż do ukończenia szkoły podstawowej.

2. Na wniosek nauczyciela lub specjalisty wykonującego w szkole zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej prowadzących zajęcia z uczniem w szkole i po uzyskaniu zgody rodziców albo pełnoletniego ucznia lub na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia opinia, o której mowa w ust. 1, może być wydana także uczniowi szkoły ponadpodstawowej.

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, wraz z uzasadnieniem składa się do dyrektora szkoły. Dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej, przekazuje wniosek wraz z uzasadnieniem oraz opinią rady pedagogicznej do poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, i informuje o tym rodziców albo pełnoletniego ucznia.

Jeżeli podejrzewacie Państwo że wasze dziecko może być dotknięte specyficznymi trudnościami w nauce warto się z nami skontaktować - trafna diagnoza oraz odpowiednia praca potrafią bardzo wiele pomóc